คุณแม่ตั้งครรภ์กับอาการ "ปวดคอ บ่า ไหล่ จากกระดูกคอเคลื่อน": ปวดจนลามไปถึงข้างหู ทานยาอะไรได้บ้าง?
คุณแม่ตั้งครรภ์กับอาการ "ปวดคอ บ่า ไหล่ จากกระดูกคอเคลื่อน": ปวดจนลามไปถึงข้างหู ทานยาอะไรได้บ้าง?
"หมอคะ ตอนนี้กำลังท้องอยู่ แต่ทรมานมากกับอาการปวดคอ บ่า ไหล่ จากกระดูกคอเคลื่อนที่เคยเป็นอยู่เดิม แถมตอนนี้ปวดร้าวขึ้นไปตามเส้นข้างหูจนนอนไม่ได้เลย กลัวมากว่าทานยาแล้วจะกระทบลูกในท้อง แต่ถ้าไม่ทานก็ทนไม่ไหว คุณแม่ควรทำอย่างไรดีคะ?"
ก่อนอื่นหมอขอเป็นกำลังใจให้คุณแม่นะครับ การอุ้มท้องก็เหนื่อยอยู่แล้ว พอมีอาการปวดทางกระดูกและระบบประสาทซ้ำเติม ยิ่งทำให้การใช้ชีวิตลำบากขึ้น อาการปวดร้าวขึ้นไปข้างหูที่คุณแม่เป็น มักเกิดจากเส้นประสาทส่วนคอถูกเบียดหรือกล้ามเนื้อคอชั้นลึกตึงตัวอย่างรุนแรง วันนี้หมอจะมาแนะนำแนวทางการใช้ยาและการดูแลตัวเองที่ปลอดภัยสำหรับทั้งคุณแม่และเจ้าตัวน้อยครับ
ทำไมคนท้องถึงปวดคอมากขึ้น?
คุณแม่อาจจะสงสัยว่า "ท้องที่พุง แต่ทำไมมาปวดที่คอ?"
ฮอร์โมนเปลี่ยน: ช่วงตั้งครรภ์ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนชื่อว่า Relaxin เพื่อทำให้เอ็นต่าง ๆ คลายตัวเตรียมพร้อมสำหรับการคลอด แต่มันดันไปทำให้เอ็นที่ช่วยยึดกระดูกคอหลวมไปด้วย กระดูกคอที่เคลื่อนอยู่เดิมจึงขยับได้ง่ายขึ้นและไปกดทับเส้นประสาทได้มากกว่าปกติ
สรีระเปลี่ยน: เมื่อท้องขยายใหญ่ขึ้น ศูนย์ถ่วงของร่างกายจะเปลี่ยนไป คุณแม่มักจะเผลอแอ่นหลังและยื่นคอไปข้างหน้า (Forward Head Posture) เพื่อทรงตัว ทำให้กล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ ต้องทำงานหนักขึ้นหลายเท่าตัวจนเกิดอาการปวดร้าวขึ้นหูนั่นเองครับ
ความรู้พื้นฐาน: ยาแก้ปวดกับคุณแม่ตั้งครรภ์
ภาวะที่เป็น: กระดูกคอเคลื่อน (Cervical Spondylolisthesis/Herniation) ร่วมกับอาการปวดร้าวตามเส้นประสาท (Radiculopathy)
ความกังวลหลัก: ความปลอดภัยของทารกในครรภ์ (Teratogenic effect) และผลต่อระบบไหลเวียนเลือดของรก
หลักการใช้ยา: "ใช้ยาให้น้อยที่สุด ในขนาดยาที่ต่ำที่สุด และใช้ในช่วงเวลาที่สั้นที่สุด" โดยต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น
ยาตัวไหน "ทานได้" และ "ควรเลี่ยง"? (สำคัญมาก!)
1. ยาที่ทานได้ (ค่อนข้างปลอดภัย):
พาราเซตามอล (Paracetamol): เป็นตัวเลือกแรกครับ ทานได้เพื่อลดอาการปวดเบื้องต้น แต่สำหรับกระดูกคอเคลื่อน ยาพาราอย่างเดียวอาจจะ "เอาไม่อยู่"
ยาคลายกล้ามเนื้อบางชนิด: เช่น Eperisone แพทย์อาจพิจารณาให้ใช้ได้ในบางกรณีหากปวดตึงมาก แต่ต้องให้แพทย์เป็นผู้สั่งเท่านั้น
2. ยาที่ต้อง "ระวังเป็นพิเศษ" หรือ "ห้ามใช้":
กลุ่มยาแก้ปวดลดอักเสบ (NSAIDs): เช่น Ibuprofen, Naproxen, Arcoxia ห้ามใช้โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสที่ 3 (7-9 เดือน) เพราะอาจทำให้เส้นเลือดหัวใจของทารกปิดก่อนกำหนดและส่งผลต่อปริมาณน้ำคร่ำ
ยาแก้ปวดเส้นประสาท (Gabapentin/Pregabalin): แม้จะแก้ปวดเส้นประสาทได้ดี แต่ข้อมูลความปลอดภัยในคนท้องยังไม่เพียงพอ มักเลี่ยงไปใช้วิธีอื่นแทน
5 วิธีแก้ปวด "แบบไม่ใช้ยา" สำหรับคุณแม่
เนื่องจากยาใช้ได้จำกัด หมอแนะนำให้คุณแม่เน้นวิธีเหล่านี้ครับ:
ประคบอุ่น (Warm Compress): ใช้กระเป๋าน้ำร้อนประคบบริเวณบ่าและต้นคอ 15-20 นาที ความร้อนจะช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและคลายกล้ามเนื้อที่ตึงจนปวดร้าวขึ้นหูได้ดีมาก
ปรับท่านอน: ใช้หมอนสำหรับคนท้อง หรือใช้หมอนใบเล็กหนุนใต้คอเพื่อรักษาความโค้งของกระดูกคอให้เป็นธรรมชาติ ไม่ให้นอนแล้วคอพับหรือเงยเกินไป
กายภาพบำบัดเบา ๆ: การทำ Ultrasound หรือการกระตุ้นไฟฟ้าบางชนิดทำได้ในคนท้อง (โดยต้องเลี่ยงบริเวณหน้าท้อง) และการนวดเบา ๆ โดยผู้เชี่ยวชาญด้านคุณแม่ตั้งครรภ์
ฝังเข็ม (Acupuncture): เป็นทางเลือกที่น่าสนใจและมีงานวิจัยรองรับว่าช่วยลดอาการปวดในคนท้องได้ค่อนข้างปลอดภัย (ต้องทำโดยแพทย์ที่เชี่ยวชาญ)
ใส่อุปกรณ์พยุงคอ (Soft Collar): ในช่วงที่ปวดมาก ๆ การใส่ปลอกคออ่อนจะช่วยลดภาระของกระดูกคอและจำกัดการขยับที่ไปกระตุ้นเส้นประสาทได้ครับ
การตรวจวินิจฉัย (คนท้องทำอะไรได้บ้าง?)
X-ray/CT Scan: เลี่ยงได้ควรเลี่ยง เนื่องจากมีรังสี แม้จะบังหน้าท้องไว้แต่ก็มีความเสี่ยงชั่วคราว
MRI: ทำได้ครับ เพราะไม่มีรังสี แต่คุณหมอมักจะแนะนำให้ทำหลังจากผ่านไตรมาสแรกไปแล้ว (12 สัปดาห์ขึ้นไป) เพื่อความสบายใจที่สุด
เมื่อไหร่ที่ต้องรีบไปหาหมอทันที?
หากคุณแม่มีอาการเหล่านี้ อย่ารอช้าครับ:
แขนอ่อนแรง หยิบจับของแล้วหลุดมือ
มีอาการชาหนา ๆ ที่แขนหรือมือจนทำงานไม่ได้
ปวดจนอาเจียนหรือนอนไม่ได้ติดต่อกันหลายวัน
มีอาการเดินเซ หรือการควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ
5 วิธีป้องกันอาการปวดลุกลาม
ไม่ก้มเล่นมือถือนาน ๆ: ท่าก้มจะเพิ่มแรงกดที่กระดูกคอถึง 27 กิโลกรัม!
ยืดเหยียดเบา ๆ: ฝึกเก็บคอ (Chin Tuck) เพื่อสร้างความมั่นคงให้กระดูกคอ
ดื่มน้ำให้พอ: เพื่อให้หมอนรองกระดูกมีความชุ่มชื้น
จัดโต๊ะทำงาน: หากคุณแม่ยังทำงานอยู่ ให้จอคอมพิวเตอร์อยู่ในระดับสายตาพอดี
ปรึกษาคุณหมอฝากครรภ์: ทุกครั้งที่ได้รับยาจากหมอกระดูก ต้องแจ้งคุณหมอสูติฯ ด้วยเสมอ
Q&A Section
Q: ปวดร้าวขึ้นไปข้างหู เกิดจากอะไรได้บ้าง? A: เกิดจากกล้ามเนื้อคอที่ยึดกับฐานกะโหลกศีรษะ (Suboccipital muscles) ตึงมากจนไปกดเบียดเส้นประสาทรับความรู้สึกบริเวณรอบหูครับ
Q: ทานยาคลายกล้ามเนื้อแล้วลูกจะซึมไหม? A: หากใช้ตามขนาดที่หมอสั่งภายใต้ข้อบ่งชี้ที่จำเป็น มักไม่มีผลกระทบต่อพัฒนาการของลูกครับ
Q: หลังคลอดแล้วอาการจะหายไหม? A: ส่วนใหญ่จะดีขึ้นมากครับ เพราะระดับฮอร์โมนกลับสู่ปกติและน้ำหนักตัวลดลง แต่ต้องระวังท่าทางการอุ้มให้นมบุตรที่อาจทำให้อาการกลับมาได้
สรุป
คุณแม่ตั้งครรภ์ทาน พาราเซตามอล ได้เบื้องต้น แต่ควรเลี่ยงยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs
อาการปวดร้าวขึ้นหูมักเกิดจากกล้ามเนื้อตึงตัวและแรงกดทับของกระดูกคอที่เคลื่อน
การประคบอุ่นและการปรับท่าทาง เป็นวิธีรักษาหลักที่ปลอดภัยที่สุด
ทุกการใช้ยาต้องผ่านการเห็นชอบจากทั้ง หมอกระดูกและหมอสูติฯ
อย่าทนปวดจนเครียด เพราะความเครียดส่งผลเสียต่อลูกมากกว่าการใช้ยาบางชนิดอย่างเหมาะสมครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#คนท้องปวดคอ #กระดูกคอเคลื่อน #ตั้งครรภ์ใช้ยาอะไรได้บ้าง #ปวดบ่าไหล่ #ท้องแล้วปวดหัว #คุณแม่มือใหม่ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ชามือ #ปวดหลัง #PregnancyPain #CervicalSpondylosis #SafeMedication #PrenatalCare #NeckPainInPregnancy
References
Babb M, et al. Treating pain during pregnancy. Can Fam Physician. 2010;56(1):25-27. (แนวทางการจัดการความปวดในสตรีตั้งครรภ์และความปลอดภัยของยา)
Sabino J, Grauer JN. Pregnancy and low back pain. Curr Rev Musculoskelet Med. 2008;1(2):137-141. (อธิบายการเปลี่ยนแปลงของสรีระและฮอร์โมนที่ส่งผลต่อกระดูกสันหลัง)
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Guidelines for diagnostic imaging during pregnancy and lactation. 2017. (คำแนะนำเรื่องการทำ MRI และการตรวจทางรังสีในคนท้อง)
Borg-Stein J, et al. Musculoskeletal aspects of pregnancy. Am J Phys Med Rehabil. 2005;84(3):180-192. (รวบรวมอาการทางกระดูกและกล้ามเนื้อที่พบบ่อยในคนท้องและการรักษาแบบไม่ใช้ยา)
Kallen B. Use of nonsteroidal anti-inflammatory drugs during pregnancy. Reprod Toxicol. 2007. (ข้อมูลความเสี่ยงของการใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ในแต่ละไตรมาสของการตั้งครรภ์)
Comments
Post a Comment